Czy jesteście gotowi na życie w Argolandzie? Recenzja książki Limes inferior

Po przesłuchaniu Cylindra van Troffa z ogromną chęcią od razu zabrałam się za kolejną książkę autorstwa Janusza A. Zajdla – Limes inferior. Warto dodać, że została ona uznana przez Stanisława Lema za najoryginalniejszą powieść SF, jaką czytał. Teraz dołączyła ona do grona superprodukcji zrealizowanych przez Wydawnictwo Aleksandria. Jeśli chodzi o wykonanie i wrażenia słuchowe, to tak jak w przypadku recenzowanego przeze mnie wcześniej cylindra van Troffa nie ma za bardzo do czego się przyczepić. Jedynym minusem mogą być zbyt ciche fragmenty rozmów, kiedy słucha się audiobooka z głośnika. W słuchawkach nie będzie to problem. Muzyczna oprawa wprowadza w nastrój i buduje napięcie. Tekst piosenki, który w książce byłby tylko zapisem kilku zwrotek, tu zyskuje melodię i staje się pełnowartościowym utworem w wykonaniu Aleksandry Mroz-Męczkowskiej. Słyszane w tle dźwięki dodają opowieści wielowymiarowości. Stworzony przez Zajdla świat ożywa i wchłania nas, abyśmy uczestniczyli w wydarzeniach razem z bohaterami. Czy jesteście gotowi na życie w Argolandzie?

Po wielkiej wojnie atomowej Rzeczpospolita stała się państwem totalitarnym, a ludzi podzielono na siedem klas według intelektualnej przydatności. Tak zwane “szóstaki” mają w życiu najtrudniej, “zerowcy” zaś nie muszą martwić się o dobra materialne i przywileje. Tylko czy na pewno taki podział jest słuszny? Może to tylko jeden z wielu sposobów manipulacji?

Każdy z obywateli posiada osobisty klucz dostępu, który jest niczym dowód osobisty i zarazem portfel pełen kolorowych punktów lub… zupełnie pusty. W totalnie zautomatyzowanym świecie w zasadzie niemożliwe jest funkcjonowanie bez klucza czy punktów na koncie, o czym możemy się przekonać, kiedy główny bohater wpada w kłopoty. Czy to nie brzmi znajomo? Policzcie, ile macie “potrzebnych” aplikacji w telefonie. Załatwcie coś bez niego, bez karty bankowej, bez konta google i maila.

Zajdel wprowadza czytelnika w swój szczegółowo dopracowany świat genialnie budując napięcie i stopniowo ujawniając kolejne elementy intrygi oraz działanie mechanizmów władzy. Wymyślony przez niego system opierający się na kluczach i punktach jako walucie, choć skomplikowany, jest klarownie wytłumaczony.

Akcja rozgrywa się w aglomeracji nazywanej Argoland. Sneer, główny bohater, to obywatel wywodzący się ze światka “lifterów” – osób, które za opłatą nielegalnie pomagają innym podnieść swój status społeczny. Jak to się mówi, potrzeba matką wynalazków. Nie ma systemu, którego nie dałoby się oszukać. Różne zawirowania i niefortunne wydarzenia sprawiają, że Sneer wpada w kłopoty. To skłania go do refleksji nad systemem, który do tej pory przyjmował bez większego podważania jego słuszności. Kiedy stopniowo odkrywa prawdę, staje przed trudnym wyborem: podporządkowanie się czy bunt? 

Jaki sens ma więc ustalony odgórnie system? Po co został stworzony, skoro na wiele jego wad przymyka się oko? A przede wszystkim – kto w ogóle za tym wszystkim stoi? Wyobraźcie sobie, że moglibyśmy być tylko jakimś eksperymentem społecznym innej cywilizacji!
W książce poznajemy odpowiedzi na te pytania. Ponadto można zauważyć, że autor umieścił w niej aluzje polityczne pasujące do ówczesnego ustroju. Ciekawe jest też to, jak bardzo aktualne pozostają poruszane w powieści problemy socjologiczno-polityczne. Obywatele kontrolowani są na każdym kroku, porządek wyklucza wolność, a automatyzacja czyni obywatela w zasadzie zbędnym. Daje się jednak człowiekowi jakieś złudne poczucie decyzyjności, nadziei i sensu istnienia. Poznajemy mechanizmy władzy i wnikamy w głąb ludzkiej psychiki. Limes inferior skłania do refleksji nad przyszłością ludzkości i nad etycznymi aspektami postępu oraz technologii w naszym życiu. To doskonałe słuchowisko i powieść, którą trzeba znać.